Duże polskie miasta zazwyczaj kojarzą się nam z dużą ilością betonu, niewielką ilością zieleni i tłokiem, korkami oraz ciasnymi ulicami. Nic dziwnego, to naleciałości kilkusetletniej historii. Dlaczego jednak Łódź wyróżnia się w tym miejskim „towarzystwie”?
Łódź – miasto niby stare, ale jednak nie
Łódź na przestrzeni wieków można śmiało określić mianem pewnego paradoksu. Chociaż oficjalne prawa miejskie zostały nadane miastu już w 1423 roku przez króla Władysława Jagiełłę, to na próżno szukać w późniejszych kronikach Rzeczpospolitej poważniejszych wzmianek o tym mieście.
To zmieniło się dopiero w 1820 roku, gdy miasto zostało włączone do powstającego wówczas okręgu przemysłowego. To wtedy rozpoczął się intensywny rozwój Łodzi, która do tego czasu liczyła sobie… około 800 mieszkańców! W dzisiejszych realiach powiedzielibyśmy, że to raczej skromna wieś, nie jeden z najważniejszych wtedy ośrodków miejskich! Jak wpłynęło to na rozwój miasta?
Naleciałości historyczne bywają zgubne
Żeby lepiej zrozumieć, co kształtowało europejskie miasta (nie tylko polskie), warto w pierwszej kolejności porównać je z miastami amerykańskimi. Różnica jest widoczna od razu – miasta za Wielką Wodą są zaskakująco obszerne, wręcz ogromne. W Stanach Zjednoczonych przejechanie z jednego końca miasta na drugi może oznaczać całodzienną wyprawę, i to samochodem. W Europie trudno jednak sobie to wyobrazić. Ale dlaczego?
Otóż miasta Europy powstawały przede wszystkim w okresie średniowiecza i renesansu (a niektóre z nich mają korzenie sięgające nawet czasów antycznych). To przekładało się także na sytuowanie ośrodków miejskich w miejscach, gdzie można było ich skutecznie bronić (co zazwyczaj oznaczało co najmniej ograniczony dostęp z którejś strony). Co ważniejsze jednak, miejsca w miastach było stosunkowo mało (mury obronne i fortyfikacje nie mogły być rozbudowywane w nieskończoność), ale przede wszystkim nikt nie myślał o czymś takim jak samochody!
I tak oto dochodzimy do najważniejszej przyczyny, która sprawia, że duża część dzisiejszych miast, szczególnie w centrum, jest „ciasna” – taka zabudowa, o ile przetrwała wojenne zawieruchy XX wieku, pamięta czasy, gdy wytyczanie szerokich ulic było marnotrawstwem miejsca. Na pewno rzuci ci się w oczy brak takich ciasnych miejscówek podczas przeglądania ogłoszeń kawalerek na sprzedaż w Łodzi od Gethome.
Dbanie o historyczną zabudowę
W Europie istnieje także silny nacisk na ochronę dziedzictwa kulturowego, a w zakres tych działań wchodzi także zachowanie historycznych centrów i obiektów. Nie ma w tym nic złego! Co więcej, trudno wyobrazić sobie zburzenie np. krakowskiego rynku i przyległości, żeby zrobić tam miejsce na nowoczesne wieżowce, prawda?
W przypadku Łodzi dbanie o dziedzictwo miejskie także ma miejsce, ale paradoksalnie stosunkowo późne rozpoczęcie rozbudowy miasta (co istotne, chociaż gwałtowny rozwój zaczął się w 1820 roku, to na prawdziwy boom trzeba było poczekać aż do końca drugiej wojny światowej, czyli roku 1945) i jego przemysłowy charakter sprawiło, że Łódź jest dziś naprawdę „luźna”!
Poprzemysłowy charakter miasta
Łódź na tle innych polskich miast wyróżnia się między innymi dużą liczbą terenów zielonych bezpośrednio lub w bliskim sąsiedztwie centrum. I co ciekawsze, nie są to wcale wyniki dużych inwestycji, które miały na celu przywrócenie mieszkańcom terenów zielonych, a adaptacja istniejących terenów! Takie parki często powstawały jako tereny i ogrody właścicieli fabryk, a często służyły nawet robotnikom jako tereny wypoczynkowe (tak, fabrykanci w tamtych czasach czasami zapewniali pracownikom takie „luksusy”). Warto zwrócić uwagę na Gethome, czy w tak zielonej okolicy pojawiły się atrakcyjne oferty mieszkaniowe.
Co istotne, same dawne fabryki i zakłady produkcyjne nie zostały wyburzone (choć w wyniku przemiany ustrojowej niestety zostały dość szybko zamknięte). Dawne hale i budynki są dziś elementami szeroko zakrojonych inwestycji mieszkaniowych i rewitalizacyjnych. Odrapane, surowe i opuszczone pofabryczne hale są zamieniane na obiekty handlowe (Manufaktura to najlepszy przykład takiej inwestycji) lub przytulne lofty, i bardzo chętnie są wybierane przez osoby, które zapoznają się z ogłoszeniami mieszkań na wynajem w Łodzi na Gethome.
Jak rozrastała się Łódź?
Warto też pamiętać o innym bardzo istotnym szczególe – Łódź została znacząco poszerzona bezpośrednio po wojnie. W 1945 roku przyłączono do niej okoliczne wsie, które dziś są dobrze znanymi dzielnicami (np. Widzew, Retkinia, Bałuty). To na ich terenie komunistyczne władze rozpoczęły później intensywną budowę blokowisk dla napływających do Łodzi robotników – to oznacza, że te części miasta były budowane właściwie od zera, a akurat architektom i urbanistom tamtych czasów nie można było odmówić dbania o potrzeby mieszkańców.
Co ciekawe, niektóre z dzisiejszych głównych dróg po włączeniu wsi do Łodzi zostały wyznaczone w miejsce istniejących ówcześnie polnych dróg!